Cubanen in Suriname: 99% werkt illegaal (1)

Cubaanse reiziger naar Suriname op de luchthaven van Panama

Tekst en beeld: Valerie Fris

Vrijwel alle Cubanen die de afgelopen zes jaar naar Suriname zijn gekomen, werken hier illegaal. Van de 40 duizend Cubanen die zich sinds 2020 in Suriname hebben gevestigd, is volgens het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid slechts voor 248 een werkvergunning aangevraagd. Dat blijkt uit onderzoek. De meeste Cubanen hebben ook geen verblijfsvergunning. Slechts 1292 hebben een legale status en welgeteld 66 Cubanen kregen de Surinaamse nationaliteit.

Uit de cijfers die zijn opgevraagd, blijkt dat tussen 1 januari 2020 en 1 april 2026 meer dan 60 duizend Cubanen naar Suriname kwamen. Ongeveer 20 duizend van hen verlieten het land weer, waardoor er netto 40 duizend bij kwamen. De meesten komen binnen via Panama met vluchten van Copa Airlines. Op de airport Tocumen in Panama zijn de vluchten naar Paramaribo volgeboekt met voornamelijk Cubanen die niet zelden met hun hele gezin naar ons land komen.

De komst van netto 40 duizend Cubanen zorgt voor problemen in het onderwijs en voor gespannen situaties op de arbeidsmarkt, zeggen betrokken deskundigen aan de redactie. Cubaanse kinderen mogen naar school maar kunnen daar de lessen vaak niet volgen. Ook de meeste volwassenen leren geen Nederlands of Sranangtongo waardoor in contacten met Surinamers irritaties ontstaan, mede gevoed door cultuurverschillen. De Staat loopt inkomsten mis doordat door werkgevers over hun zwartwerkend personeel geen belasting, ziektekosten of pensioen en AOV wordt afgedragen.

Cubanen zouden massaal naar Suriname komen om hier ‘goedkoop te shoppen’, luidde het verhaal zes jaar geleden nog. Dat beeld is veel te rooskleurig, blijkt uit ons onderzoek. Cubanen komen om te werken en om de ingestorte economie van hun eigen land te ontvluchten. Suriname is in hun ogen ‘een land zonder regels’ en aantrekkelijk omdat het ‘veiligheid en stabiliteit biedt’, zeggen autoriteiten die betrokken zijn bij de immigratie van Cubanen. Van de kleine groep van 248 Cubanen mét werkvergunning, zijn de meesten actief in de horeca en werken er welgeteld 4 in de gezondheidszorg. Dit betekent dat slechts 0,5% van het aantal Cubanen dat in Suriname werkt, daar een vergunning voor heeft. De rest werkt zichtbaar maar illegaal in sectoren als kledingzaken, supermarkten, huishoudwinkels en bouwmaterialenzaken.

Dat heeft grote nadelen voor Surinamers, benadrukt Donovan Grep, voorzitter van de bond Algemene Werknemersorganisatie Openbare Werken. “Goedkope en informele krachten zijn een verstoring van de lokale arbeidsmarkt en concurrentie voor Surinamers. Uitbuiting van migranten zorgt voor ethische vraagstukken want als mensen voor minder werken is het moderne slavernij”, zegt hij onomwonden. Greb vindt dat de overheid de verantwoordelijkheid laat liggen om controle uit te oefenen op de arbeidsmarkt.

“Cubanen komen zelf vragen of we een baan voor ze hebben’’, vertelt de directeur van een importbedrijf die het afgelopen jaar ongeveer acht Cubanen in dienst nam. Hij wil zijn naam om privacy redenen liever niet in de krant. De directeur had er geen moeite mee om de Cubanen zwart te laten werken, zegt hij, maar toch leidde dat tot spanningen. “Wij betalen hen volgens het minimumloon van SRD 52,47, maar in de meeste gevallen vinden ze dat te weinig en beschuldigen ze ons ervan dat wij hen minder betalen omdat ze Cubanen zijn’. Volgens hem hebben veel van deze immigranten niet door dat ze soms meer verdienen dan Surinamers, omdat er bij hun geen belasting, ziektekosten of pensioen en AOV wordt afgetrokken. De langste periode dat de Cubanen in zijn bedrijf gewerkt hebben is twee maanden. “Plotseling komen ze niet meer, ook al had je voor vervoer gezorgd”, beklaagt hij zich.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor Burgerzaken wonen 1292 Cubanen met een legale status in ons land en hebben 66 Cubanen de Surinaamse nationaliteit verkregen. Verder zijn er 310 kindjes geboren uit moeders van Cubaanse afkomst. De Cubanen die legaal in Suriname verblijven zijn in elk geval nog geen 1 procent van het totale aantal in Suriname.

Politie en Justitie weten dat de meeste Cubanen zonder de vereiste papieren in Suriname zijn of hun verblijfsstatus via corruptie hebben verkregen, blijkt uit ons onderzoek. Wie op deze manier onderdeel is geworden van mensenhandel, gaat daar soms later zelf mee door, is de observatie van de afdeling Trafficking in Persons van het Korps Politie Suriname. Nadat zij hun schuld hebben afgelost, beginnen ze zelf een ‘business’ om andere Cubanen te laten halen en hen grote bedragen te laten betalen die ze verdienen uit de informele sector, merken medewerkers van de dienst. Velen van die Cubanen zijn werkzaam in nachtclubs en bordelen.

Volgens minister Harish Monorath van Justitie en Politie is een patroon geconstateerd van mensenhandel tussen Cuba en Suriname. “Er zijn ronselaars in Cuba die mensen voor bedragen van USD 5000,- sluizen naar Suriname”, zegt Monorath in een artikel op ABCvan 19 maart 2026. Volgens de bewindsman zijn er garantstellers die de mensen onderdak geven. De Cubanen moeten dan dagelijks een bedrag aflossen aan deze handelaren. De justitie heeft al personen in beeld gebracht en er zijn reeds aanhoudingen verricht, stelt de minister.

Dit artikel is gepubliceerd op 28 mei 2026 op Starnieuws.com